سنگ های زینتی و کارآفرینی خانگی

"... مدرسه پرتو به من آموخت که چگونه قدم به قدم می‌توانم ایده‌های خود را پیاده‌ کنم."

رضا جعفری صدر دکترای زمین شناسی و عضو هیات علمی دانشگاه شهید باهنر و دانشگاه آزاد اسلامی است. وی سال‌ها در سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور مشغول به کار بوده است و تجربه کار در بخش خصوصی در جزیره کیش را نیز دارد. وی در حال حاضر عضو کمیسیون صنعت و معدن اتاق بازرگانی استان کرمان است. ایشان در زمینه کارآفرینی اجتماعی فعال بوده و تجربه‌های جالبی در این خصوص دارد. از جمله پروژه‌های کارآفرینی اجتماعی ایشان، تبدیل زباله و فضولات حیوانی به کود از طریق استفاده از کرم خاکی است. کود تولیدی از این روش (ورمی کمپوست) از کود شیمیایی اثرگذارتر است و مضررات کودهای شیمیایی را هم ندارد. دکتر صدر که سال‌ها زباله‌های منزلش را در باغچه خانه با روشی مشابه تبدیل به کود می‌کرده است، پس از پیوستن به مدرسه پرتو به فکر تولید این نوع کود در مقیاس بزرگتر می‌افتد و نخستین قدم را در راستای اجرای یک پروژه کارآفرینی اجتماعی برمی‌دارد. وی در سفری به روستای حسین آباد اسفندقه از توابع شهرستان سبزواران استان کرمان، به تنی چند از ساکنان آن منطقه آموزش می دهد که چگونه می‌توانند به جای سوزاندن باقیمانده گیاهان و با استفاده مستقیم از فضولات دام‌هایشان از آنها برای تولید کود (ورمی کمپوست) استفاده کنند. چندی بعد، در یک ساختمان مرغداری قدیمی در همان حوالی، تولید را آغاز می‌کنند البته این پروژه تا رسیدن به تولید محصول نهایی حدوداً یک سال فاصله دارد (جایگاه فعلی پروژه). ایشان پروژه مشابهی را در یکی از مناطق اطراف شهرستان بافق در استان یزد نیز شروع کرده است که در مراحل اولیه است.

یکی دیگر از پروژه‌های رضا صدر، تبدیل سنگ‌های زینتی به زیورآلات است که منجر به کارآفرینی برای قشر دانشجو و زنان خانه‌دار خواهد شد. این پروژه در طول دوره "پیاده سازی و اجرای پروژه" مدرسه پرتو توسعه یافت و به مراحل اجرایی رسید. در این مصاحبه جزئیات این پروژه را از وی جویا شدیم.

پرتو: لطفاً کمی راجع به پروژه جدید خود توضیح دهید و برای ما بگویید که چرا چنین پروژه‌ای را شروع کردید؟
ر.ج.ص: سنگ‌های قیمتی و نیمه قیمتی به کانی‌ها و سنگ‌هایی گفته می‌شود که علاوه بر کمیابی از زیبایی خاصی برخوردار هستند. سنگ‌های قیمتی مانند یاقوت، زمرد، فیروزه ولاجورد و سنگ‌های نیمه قیمتی مانند عقیق و درکوهی شناخته شده هستند. در ایران منابع متعددی از سنگ‌های نیمه قیمتی و قیمتی شناسایی شده است.
به دلیل علاقه شخصی به سنگ‌های قیمتی و نیز تخصص کاریم در این زمینه، مدت‌ها بود که به فکر شروع این پروژه بودم. کارآفرینی اجتماعی نیز از مباحث مورد علاقه من است. پس از آشنایی با مدرسه پرتو، تصمیم گرفتم آنچه را که مدت‌ها در گوشه ذهنم بود عملی کنم. در واقع مدرسه پرتو به من آموخت که چگونه قدم به قدم می‌توانم ایده‌های خود را پیاده‌ کنم.در ضمن، کرمان از لحاظ سنگ‌های تزئینی بسیار غنی است و محل مناسبی برای شروع این پروژه است. هدف گروه ما در این پروژه، شناسایی سنگ‌های نیمه قیمتی و قیمتی، سپس تراش و صیقل آنها جهت ساخت زیورآلات است. البته هنوز در مراحل ابتدایی پروژه هستیم اما پیشرفت پروژه تا بدین‌جا بسیار رضایت‌بخش بوده است. آنچه که به این پروژه جنبه اجتماعی می‌بخشد آموزش زنان سرپرست خانواده و جوانان مستعد و دانشجویان برای تراش سنگ‌ها و ساخت زیورآلات است. آنها می‌توانند پس از آموزش جهت کار با دستگاه و تهیه لوازم، تولیداتشان را در بازارچه‌ها و نمایشگاه‌ها به فروش برسانند. هزینه راه‌اندازی واحد خوداشتغالی این پروژه حداکثر ۵۰۰ هزار تومان است. این پروژه می‌تواند شروع خوبی برای توسعه پروژه‌های مشابه در سایر شهرستان‌های استان کرمان و استان‌های مجاور باشد چرا که استان‌های مجاور از جمله سیستان و بلوچستان دارای سنگ‌های نیمه قیمتی و قیمتی فراوانی هستند و در ضمن در این مناطق نیاز به اشتغال زایی نیز وجود دارد.

پرتو: کمی از جزئیات این پروژه برایمان بگویید؛ اینکه چند نفر در حال حاضر در پروژه دخیل هستند؟ انجام پروژه چند مرحله دارد و شما در حال حاضر در کدام مرحله قرار دارید؟
ر.ج.ص: طرح و ایده این پروژه را خودم دادم و هزینه‌ اولیه‌اش را نیز تا به این مرحله پرداخت نمودم، هم‌اکنون به کمک دوستان در حال برنامه ریزی برای مراحل بعدی و توسعه کار هستیم. در حال حاضر ایده پروژه با کمک دوستانی که در بخش زمین شناسی و معدن فعال هستند دنبال می شود. یک گروه ۹ نفره به طور مستمر روی این پروژه کار می‌کنند. این افراد متشکل‌اند از: پنج دانشجوی کارشناسی ارشد (چهار خانم و یک آقا) و ۲ نفر از اساتید دانشگاهی که در زمینه معادن و طرح‌های تحقیقاتی و اجرایی فعالیت دارند و۲ تن ازهمکارانم دراتاق بازرگانی کرمان که در حوزه صنعت و معدن تجربه دارند. به دلیل عضویت در کمیسیون‌های گردشگری و صنعت و معدن اتاق بازرگانی کرمان، به یاری خداوند کارگروهی تخصصی برای کار روی مراحل اولیه این پروژه شکل گرفته است.
و اما مراحل پروژه: نخست، مرحله صیقل و تراش سنگ‌هاست که پیش‌نیازش فراهم آوردن دستگاه‌ها و افراد متخصص برای این امر است. پس از این، مرحله ساخت قطعات مورد نیاز (زیورآلات) با سنگ‌های تراش داده شده است که البته ساخت این محصولات باید مطابق با طرح‌های از پیش آماده شده باشد که این طراحی نیز بخشی از مراحل پیش از تولید است. پس از تولید محصولات، مرحله فروش است که برای آن به بازاریابی ومحلی برای فروش نیاز داریم.
من به کمک گروهی که مرا در این پروژه همیاری می‌کنند تا به حال این مراحل را تقریباً به طور موازی پیش برده‌ایم. یعنی برای ساخت قطعات، ماشین‌آلات را تهیه کرده‌ایم: من و یکی از همکاران، پیش‌تر ۲ عدد ماشین تراشکاری را از تهران خریداری کرده و همکارم در تهران سه دوره آموزش ۴۰ ساعته برای کار با این ماشین‌ها برای صیقل و انواع تراشکاری دیده اند. در حال حاضر، مشغول آموزش ۴ نفر از افراد گروه هستیم. من در دیدارم با رئیس سازمان فنی و حرفه‌ای کرمان در اردیبهشت ماه ، مسئله را با وی در میان گذاشته و توانستم او را متقاعد کنم که میزان کارایی و اهمیت این دوره در خصوص ایجاد بازار کار چقدر اهمیت دارد و لذا چون تشکیل این قبیل کلاس‌ها قبلاً هم در آموزش‌های فنی و حرفه‌ای پیش بینی شده بوده است، کار آموزش آغاز گردید. ضمناً سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای پیش‌‌تر اقدام به خرید لوازم و ابزار این دوره نموده و در انباری این لوازم را ذخیره کرده بود که به کارگاه آموزشی منتقل و برای تشکیل کلاس آماده گردیدند. این کلاس‌ها رایگان است و در هر دوره ۱۲ نفر آموزش خواهند دید. آموزش به عهده همکار دانشگاهی بنده است که پیشتر در تهران آموزش دیده بود. بنابراین، مسئله آموزش را بدین طریق حل کردیم. هم اکنون مشکلی برای شروع دوره‌های آموزشی نداریم.

پرتو: پس در حال حاضر در مرحله آموزش هستید. آیا این افراد بعد از مرحله آموزش کار تولید را شروع می کنند؟
ر.ج.ص: آنها می توانند کار را شروع کنند اما به دلیل اینکه مشغول تهیه برنامه کسب و کار کارگاهی و تولید انبوه با کیفیت هستیم، کسانی که در این دوره نخست آموزش می‌بینند به نحوی تربیت می‌شوند تا هسته اولیه آموزش به هنرجویان آینده (یعنی دانشجویان و زنان خانه دار) باشند. به عبارتی، ما در این مرحله سعی داریم تا آموزگاران مورد نیاز پروژه را پرورش دهیم. آنها پس از آموزش، گواهینامه صلاحیت اخذ نموده و می توانند بصورت بخش خصوصی و زیر نظر سازمان فنی و حرفه‌ای آموزش را انجام بدهند. هنرجویان پس از مراجعه به سازمان فنی و حرفه‌ای و تائید مهارت های کافی توسط بخش آموزش انتخاب و به استاد کار( افراد آموزش دیده درهسته اولیه) معرفی می‌گردند.

پرتو: بزرگترین چالش شما چه بود و چه‌طور بر آن فائق آمدید؟
ر.ج.ص: بزرگترین چالش ما در ابتدای پروژه اخذ مجوز برای آموزش بود چرا که کار با دستگاه تراشکاری نسبتاً پیچیده است و اگر تحت نظارت سازمانی نباشد و مشکلی پیش آید مسئولیت سنگینی دارد. اما من توانستم جلسه‌ای با مدیر فنی و حرفه‌ای کرمان هماهنگ کنم و در آن جلسه، علاوه بر ارائه مستندات موجود، چندین نمونه از سنگ‌های نیمه قیمتی و قیمتی استان را به ایشان نشان دادم و توانستم ایشان را قانع نمایم که این پروژه ارزش اقتصادی و اجتماعی دارد.

پرتو: آیا در مراحل دیگر نیز پیشرفتی داشته‌اید؟
ر.ج.ص: برای مرحله بازاریابی و فروش، برنامه‌هایی برای شناسایی بازارچه‌های قدیمی در کرمان و شهرهای اطراف داریم؛ بازارچه‌هایی که برای فروش صنایع دستی است. بسیاری از بازارچه‌‌ها نیاز به بازسازی دارند. اما به طور کلی، هنوز اقدام عملی در این مورد صورت نگرفته‌ است و تنها در مرحله شناسایی است. برای بازاریابی، از طریق ارتباط افرادی که در پروژه فعال هستند می‌توانیم آگهی‌های رایگان در روزنامه‌های محلی و حتی سراسری بگیریم و نیز بولتن‌های خود را در مناطق مختلف پخش کنیم.

پرتو:آیا محصولات تنها زیورآلات است یا طرح‌های دیگر نیز دارید؟
ر.ج.ص: در حال حاضر فقط زیورآلات است اما برای آینده، تابلوهای معرق سنگ و دیگر محصولات سنگی مانند قلمدان، شمعدان، ... و نیز حکاکی روی سنگ را مد نظر داریم.

پرتو: از اینکه وقتتان را در اختیار ما قرار دادید بسیار سپاسگزاریم و برای شما آروزی موفقیت می‌کنیم. امیدواریم که بعد از مدتی خبرهای بیشتری از موفقیت در مراحله بعدی پروژه تان بشنویم.

ر.ج.ص: متشکرم.

*عکس مقاله متعلق به پروژه مربوطه می‌باشد.

اشتغال و کارآفرینی

نظرات

ایده پردازان's picture

ایده پردازان

04.29.14

با سلام
پیرو مصاحبه جناب جعفری ، باید عرض کنم که سالهاست در زمینه سنگهای قیمتی ونیمه قیمتی ، جواهرشناسی، ساخت زیورآلات دستی ،تراش.... فعالیت میکنم .و کادر فعالی را در این زمینه ها در کنار خود دارم ، خوشحال میشوم تجربیاتم را با ایشان به اشتراک بگذارم و در این مسیر همراه این گروه باشم .. با تشکر 7310732 0937