توانمندسازی زنان خانه‌ دار- کشور مالزی

خانم چانگ شی چینگ مالزیایی یکی از زن‌هایی است که با هدف توسعه استقلال اقتصادی زنان خانه نشین مالزی اقدام به تاسیس بنگاه اجتماعی "خانه داران الکترونیکی" (eHomemakers) کرده و از این طریق، کارکردن از خانه و مدیریت یک کسب و کار کوچک از طریق فناوری ارتباطات و اطلاعات (ITC) را توسعه می‌دهد. مخاطبین پروژه خانم چانگ شی آن دسته از زنانی هستند که به دلایل مختلف امکان کار کردن در بیرون از خانه را ندارند.
چانگ شی به نقش تعیین کننده تحصیل و آموزش ایمان دارد چرا که آموزش، زندگی خود او را دگرگون ساخته است. وی که در سال‌های نوجوانی به دلیل سیاست‌های تحصیلی محدود کننده دولت مالزی نتوانسته بود به دانشگاه راه یابد، با کمک هزینه پدر و مادرش برای تحصیلات عالی به کانادا رفته و در رشته‌های کشاورزی و اقتصاد لیسانس می‌گیرد و سپس در رشته مدیریت بین الملل فوق لیسانس اخذ می‌کند. با اتمام دانشگاه، چندین سال برای سازمان‌هایی از جمله سازمان جهانی غذا و کمیساریای عالی سازمان ملل برای پناهندگان کار می‌کند؛ عمده کار او در این مدت شامل مدیریت پروژه و برنامه‌ریزی مدیریت ارتباطات و اطلاعات بوده است. پس از آن در اواسط دهه نود میلادی، تصمیم می گیرد که به خانه بازگردد. در این شرایط به عنوان مادری تک سرپرست که از شوهرش جدا شده سعی می‌کند زندگی خود را در مالزی اداره نماید. به همین دلیل به عنوان مشاور از خانه شروع به کار می‌نماید.

در این برهه است که متوجه گرفتاری‌های بیشمار زنان سرپرست خانوار در کشورش مالزی می‌شود. وی از نزدیک ‌می‌بیند که اذهان عمومی تصویر درستی از زنانی که برای پیشبرد خانواده خود زحمت می‌کشند ندارد. او می‌بیند که با وجود این که استاندارد زندگی در مالزی نسبت به دیگر کشورهای آسیای جنوب شرقی بالاست، کسانی که در خانه کار می‌کنند به رسمیت شناخته نمی‌شوند و هیچ تشکل و اتحادیه‌ای نیز برای حمایت از آنها وجود ندارد. از طرفی نیز اکثریت کسانی که از خانه کار می‌کنند زن هستند. وی برای مقابله با این مسئله، در سال ۱۹۹۸ گروه "مادران برای مادران" را پایه گذاری می‌کند؛ شبکه‌ای برای مادران مالزیایی که از خانه کار می‌کنند. در قدم‌های بعدی پس از دو سال، از دانش خود در فناوری ارتباطات و اطلاعات استفاده کرده و شبکه فوق را مبدل به یک اجتماع الکترونیکی به نام "خانه داران الکترونیکی" می‌کند؛ بنگاهی که کار کردن از خانه از طریق استفاده از فناوری ارتباطی و اطلاعاتی را تشویق کرده و توسعه می‌دهد. او با این دید شروع به ساخت شبکه‌های فوق می‌کند که خانه داران و کسانی که از خانه کار می‌کنند را در سرتاسر کشور مالزی از طریق یک جامعه الکترونیکی به هم متصل کند؛ اتصالی که بر اساس منافع مشترک مانند کار کردن از خانه، مادر بودن، خانه دار بودن و مسائل اجتماعی مانند توسعه زنان شکل گرفته است او با این ماموریت اقدام به راه اندازی اجتماع کوچکی با عنوان "مادران برای مادران" می‌کند که کم کم به پایگاه الکترونیکی گسترده خانه داران شاغل در منزل تبدیل می‌گردد.

هدف اصلی تاسیس خانه داران الکترونیکی کمک به خودکفایی اقتصادی زنان مالزیایی به ویژه زنان فقیر شهرنشین و مادران سرپرست خانواری است که به دلایل مختلف مانند معلولیت جسمی و یا پایین بودن سن کودکانشان ترجیح می‌دهند که از خانه کار کنند. این بنگاه از شبکه سازی و ارتباطات از طریق اینترنت استفاده می‌کند تا به زنانی که به حاشیه اجتماع رانده شده دسترسی پیدا کرده و آنها را توانمند سازد. امروز این شبکه بیش از ۱۷ هزار عضو دارد و جالب اینکه نزدیک به یک سوم اعضای آن مرد هستند. این شبکه آنلاین www.ehomemakers.net بستری برای پشتیبانی کسب و کار از راه دور و آموزش را فراهم آورده است؛ عمده این خدمات توسط خود کاربران انجام می‌شود.

این بنگاه اجتماعی به زنان آموزش‌هایی را در زمینه راه اندازی و اداره کسب و کار (به ویژه کسب و کارهای کوچک) ارائه می‌دهد و مهارت‌های فناوری ارتباطی و اطلاعاتی را نیز در آنان تقویت می‌کند و از این طریق اعتماد به نفس آنها و تواناییشان را برای خودکفایی اقتصادی افزایش می‌دهد. در سال ۲۰۰۰ میلادی، کمیساریای عالی کانادا با اعطای مبلغی به این بنگاه از آنها درخواست کرد که راهنمایی برای زنانی که می‌خواهند کسب و کار خانگی خود را شروع کنند منتشر نمایند. این دفترچه راهنما به زبان‌های مالزیایی، انگلیسی، چینی و تمیل چاپ شده است و تا به امروز دوازده هزار نسخه از آن به سازمان‌های غیردولتی و موسساتی که به زنان محروم کمک می‌کنند، اهدا شده است.

و اما اهمیت بنگاه اقتصادی خانه داران الکترونیکی چیست؟
پروژه سلام وانیتا (۱) یکی از برنامه‌های خانه داران الکترونیکی است که برای حمایت از زنان محروم و فقیر پایه ریزی شده است و تمرکزش معطوف به زنانی است که به واسطه ناتوانی جسمی یا دیگر مشکلات خانه نشین شده و به همین دلیل از لحاظ اقتصادی در مضیقه‌اند. این پروژه در سال ۲۰۰۲ برای توانمندسازی زنان ساکن شهرهای ایپو و دشت کلنگ در مالزی آغاز به کار کرد. به این منظور، مجریانش مستقیما با زنانی کار می‌کنند که به دلیل معلولیت و یا بیماری خانه نشین هستند و به آنها مهارت‌های لازم برای ایجاد و پیشبرد کسب و کار می‌آموزند و نیز آنها را با مهارت‌های فنی لازم برای کار کردن از خانه مانند چگونگی استفاده از اینترنت و کامپیوتر آشنا می‌سازند و به این ترتیب ابزارهای لازم را برای کار از خانه و کسب درآمد و رسیدن به خودکفایی را در اختیار آنان قرار می‌دهند.
این پروژه از طریق نرم افزاری به نام سامانه مدیریتی توزیع کار (۲) تسهیل شده و ارتباط و هماهنگی میان زنان و همچنین فعالیت‌های شغلی آنان در خانه امکان پذیر می‌سازد. این نرم افزار که دسترسی به آن بسیار آسان و تقریبا رایگان است (open source)، از طریق تلفن همراه قابل استفاده بوده و کار اصلیش ارسال پیام از طریق وب به موبایل است؛ این نرم افزار نه تنها مورد استقبال گسترده‌ کاربران سلام وانیتا قرار گرفته ، بلکه طیف گسترده‌ای از سازمان‌های غیردولتی نیز برای پیشبرد پروژه‌های خود از این نرم افزار استفاده می‌کنند. بازیابی و فروش محصولات و خدمات ارائه شده توسط زنان زیر پوشش این پروژه نیز در تارنمای www.justmarketing.info انجام می‌شود که جدای از تارنمای خانه داران الکترونیکی می‌باشد. علاوه بر توانمندسازی زنان و بازیابی برای آنها، خانه داران الکترونیکی شبکه‌ای به نام "شبکه فرشته‌ها" راه اندازی کرده و هر ماه داستان یکی از زنان تحت پوشش سلام وانیتا و موفقیت‌هایشان را منتشر می‌کند تا اعضای شبکه گسترده خانه داران الکترونیکی در صورت تمایل از فرد مورد نظر حمایت کنند. به جالب اینکه مخاطبان این پروژه در کنفرانس‌ها و سمینارهای مختلف کارآفرینی و جدیدترین پیشرفت‌های حاصل در فناوری ارتباطات و اطلاعات شرکت کرده تا بتوانند دانش خود را به روز کرده و هر چه بهتر از توانایی‌های خود در رسیدن به رشد و توسعه مهارت‌هایشان استفاده نمایند. از سال ۲۰۰۳ تا به امروز پروژه سلام وانیتا توانسته بیش از ۳۰۰ زن را آموزش داده و به آنها کمک کند که کسب و کار خود را راه اندازی کرده، محصولاتشان را به فروش برسانند و یا کسب و کارهای کوچک خود را تاسیس نمایند.
چانگ شی چینگ معتقد است که اگر رشد و توسعه اجتماعی زنان از راه توانمند‌سازی اقتصادی آنان امکان پذیر خواهد بود.
در نتیجه تلاش‌های بی‌وقفه وی و گسترش فعالیت‌های خانه داران الکترونیکی، در سال ۲۰۰۵ دولت مالزی مجبور به بازبینی سیاست‌های استخدامی و کار شد تا کار از خانه از طریق فناوری‌های ارتباطی و اینترنت را تشویق نماید. در فاصله زمانی دسامبر ۲۰۰۵ تا جولای ۲۰۰۷ اعضای این شبکه اجتماعی ۲۷۰ درصد افزایش داشته و فعالیت های تجاری نیز شاهد ۱۵۰ درصد افزایش بوده است؛ این نشانه خوبی از گسترش فرهنگ کار کردن از خانه و پذیرش آن توسط زنان خانه دار است. با گذشت بیش از یک دهه از آغاز فعالیت خانه داران الکترونیکی به نظر می‌رسد چانگ شی چینگ قدم بزرگی در راستای توانمندسازی زنان و خودکفایی آنها که هدف اصلی وی در همه فعالیت‌هایش بوده است، برداشته است.

۱) Salaam Wanita
Distributed Work Management System- DWMA (۲

منابع:

(http://www.thinkinnovation.org/en/innovation/innovation.php?c=2&id=49)
http://www.idrc.ca/EN/Funding/WhoCanApply/Pages/ResearcherDetails.aspx?P...
http://www.advocacynet.org/page/ehomemakers)
http://www.justmarketing.info/
http://www.ehomemakers.net/en/estore.php?blang=english
http://www.ehomemakers.net/en/aboutus.php?id=2

آموزش و توانمندسازی
;