فوتبال؛ مسیری پر از جنب و جوش برای کارآفرینی اجتماعی

صعود تیم ملی فوتبال کشورمان به جام جهانی ۲۰۱۴ برزیل، جشن و سرور گسترده‌ای را در نقاط مختلف ایران به همراه داشت؛ از سیستان و بلوچستان تا آذربایجان و از اهواز تا خراسان همه غرق در شادی بودیم. حس سرور و اتحادی که بُرد تیم ملی فوتبال به همراه خود به سراسر کشور به ارمغان آورد نمایانگر تاثیر گذاری این ورزش محبوب در میان هموطنانمان بود. فوتبال می تواند ما را بیانگیزاند، ما را پر از امید و شادی کند و یا به ما یاد دهد که چطور از شکست هایمان درس بگیریم. همین قدرت خیره کننده فوتبال بود که یکی از کارآفرینان اجتماعی - "یورگن گریسبک" را به فکر تاسیس سازمان "جهان فوتبال خیابانی" انداخت. به عقیده یورگن ، فوتبال می تواند افراد را حول یک هدف مشترک متحد سازد و تغییرات اجتماعی ایجاد کند؛ افکار او منجر به تاسیس سازمان غیردولتی "جهان فوتبال خیابانی" در سال ۲۰۰۲ شد. "جهان فوتبال خیابانی" سازمانی است که از ابزار فوتبال برای ایجاد تغییرات اجتماعی و بهبود شرایط جوامع محلی استفاده می‌کند و موسساتی که از فوتبال برای تغییر اجتماعی استفاده می کنند را حمایت می‌نماید. هم اکنون این سازمان شبکه‌ای متشکل از ۹۰ سازمان را در ۶۰ کشور جهان تحت پوشش دارد و تنها در سال ۲۰۱۱، ۶۰۰ هزار نفر را از طریق فوتبال توانمند ساخته‌ است.

این سازمان، اعضای شبکه ارتباطی خود را از طریق برنامه‌های ظرفیت سازی توانمند می‌کند، برای آنها منابع و حامیان مالی پیدا کرده و تجربه‌های دیگر سازمان‌ها را در اختیار آنها قرار می‌دهد و بین اعضای خود فرصت‌های همکاری ایجاد می‌نماید. سازمان‌هایی که عضو شبکه "جهان فوتبال خیابانی" هستند، روی پروژه‌های خلاقانه‌ای کار می‌کنند که به حل مشکلات مردم در حوزه های آموزش پرورش، استخدام جوانان، محیط زیست، سلامت و بهداشت و ادغام اجتماعی کمک کرده و منجر به رفع تنش و گسترش صلح می‌شوند.

برای مثال انجمن امید (۱) در کشور رواندا یکی از اعضای شبکه "جهان فوتبال خیابانی" است که سعی می‌کند از طریق فوتبال تعدادی از مشکلات اجتماعی که روندا با آن موجه است را تحت تاثیر قرار دهد. برای کشوری مثل روندا که در سال‌های نه چندان دور (۱۹۹۴) یک نسل‌کشی فاجعه بار را تجربه کرده است، صلح و آشتی و رفع تنش بین قومیت‌های مختلف اهمیت بسزایی دارد. به همین منظور، انجمن امید سعی دارد از طریق فوتبال، همزیستی مسالمت آمیز را بین گروه‌های قومی مختلف گسترش داده و شکاف‌های قومیتی را با برنامه‌های اجتماعی و آموزشی مانند "فوتبال برای صلح" کاهش دهد. آنها مسابقات فوتبال خود را همزمان با فعالیت‌های آگاه سازی برای بیماری ایدز انجام می‌دهند. هر ساله بیش از ۱۰ هزار نفر را در زمین‌های فوتبال خود آموزش می‌دهند و این آموزش شمال فعالیت‌های این چنینی از جمله آگاه سازی ایدز و آموزش بهداشت و غیره می‌شود. شرکت کنندگان این برنامه نه تنها آموزش می‌بینند بلکه خود آموزش دهنده دیگر اعضای جامعه محلیشان می‌شوند. از این طریق است که انجمن امید در روندا با آموزش فوتبال، کیفیت زندگی جوامع محلی این کشور را بهبود می‌بخشد.

سازمان "اتوبوس جادویی" در هندوستان یکی دیگر از اعضای این شبکه است که فعالیت خود را حتی پیش‌تر از "جهان فوتبال خیابانی" و در سال ۱۹۹۹ آغاز کرده است. این سازمان سعی دارد تا از طریق فوتبال به ایجاد فرصت‌های برابر برای کودکان و جوانان مناطق محروم و آسیب پذیر هند بپردازد؛ کشوری که ۷۰ درصد جامعه آن زیر یک دلار در روز درآمد دارند و تعداد کودکان کار آن حدودا ۱۳ میلیون است؛ تنها نیمی از دختران در هند به مدرسه می‌روند. ماموریت "اتوبوس جادویی" نجات کودکان از فقر از طریق تغییر رفتار و آموزش تک به تک آنها از سنین کودکی است.

این سازمان در راستان اهداف خود، برنامه آموزشی ویژه‌ ای طراحی کرده که در آن از طریق فعالیت‎‌های ورزشی، دانش و مهارت های زندگی آموزش می‌دهد. پیش از هر جلسه، بچه‌ها کمی نرمش می‌کنند تا بدنشان گرم شود. در حین نرمش، بچه‌ها را تشویق به کار و فعالیت تیمی می‌کنند. پس از نرمش، بازی فوتبال و دیگر فعالیت‌های ورزشی آغاز می‌شود که درس‌هایی درباره ارزش‌ها و حقوق انسانی در آنها گنجانیده شده است. در پایان هر جلسه، مربی گفتگو بین بچه‌‌ها را تسهیل می‌کند تا مروری بر نکته‌های آموزشی شده باشد و بچه‌ها به خوبی آنها را به خاطر بسپارند. در طی ۴۰ جلسه در هر سال، بچه‌‌ها در مورد آموزش و پرورش، بهداشت و رفع خشونت جنسی علیه زنان می‌آموزند و مهارت‌های اجتماعیشان نیز افزایش می‌یابد. نقش مربی در برنامه‌های این سازمان کلیدی است. آنها مربیان خود را آموزش داده و پس از آن، هر یک از این مربیان یک تسهیلگر اجتماعی محسوب می‌شوند، آنها به جوامع محلی رفته و از طریق فوتبال به کودکان مهارت‌های زندگی می‌آموزند. جالب اینکه اگرچه فوتبال در خیلی از جوامع یک ورزش مردانه محسوب می شود، اما این موسسه بسیاری از مربیانش را از میان زنان با تجربه در فوتبال انتخاب می کند. این سازمان از طریق مربیانش توانسته افراد بیشتری را پوشش داده و زندگی میلیون‌ها نفر را در هند تحت تاثیر قرار دهد و برنامه‌هایش را به فاز پایداری برساند.

طبق گزارش سازمان "اتوبوس جادویی"، برنامه آموزشی آنها سبب شده است که ۶۹ درصد شرکت کنندگان از بهداشت فردی مطلع و از ارتباط آن با سلامت شخصیشان آگاه باشند. دختران و پسران در بسیاری از جوامع محلی با هم فوتبال بازی می‌کنند و ۷۷ درصد آنها می‌دانند که خشونت خانگی غیرقابل قبول است. از همه مهتر این که، با وجود فقر مالی بسیاری از خانواده های کودکان تحت پوشش، ۸۰ درصد شرکت کنندگان برنامه‌های آنها به تحصیل خود ادامه داده و ترک تحصیل نمی کنند. این درحالی است که در هند، نیمی از دخترانی که به مدرسه می‌روند در اواسط دوره راهنمایی، ترک تحصیل می‌کنند. این سازمان دیدارهایی نیز با اولیای شرکت کنندگان برگزار می‌کنند تا با آگاه سازی آنها، کودکان در شرایط مناسبتری بزرگ شوند و در نهایت به تغییرات اجتماعی در جوامع محلی کمک شود.
هدف۹۰ موسسه ای که با سازمان جهانی فوتبال خیابانی همکاری می کنند، توانمندسازی جوانان و جوامع محلی از طریق فوتبال است. شاید باورش سخت باشد که فوتبال هم می تواند یکی از ابزارهای کارآفرینی اجتماعی باشد؛ اما شور و هیجانی که این ورزش زیبا ایجاد می‌کند می‌تواند فرصت مناسبی برای ساختن فردایی بهتر باشد.

نظر شما خواننده عزیز که احتمالا علاقه خاصی به کارآفرینی اجتماعی دارید چیست؟ به نظر شما چطور می توانیم از این ورزش پویا راه حل هایی برای مشکلات اجتماعی پیدا کنیم؟ پرتو بی صبرانه منتظر نظرات شما در این زمینه است.
موفق و پیروز باشید.

آموزش و توانمندسازی
۱ Association Espérance

نظرات

حبیب یزدی's picture

حبیب یزدی

07.02.13

واقعا زیبا و جالب و کار آمد بود ممنون

;