جهاد کشاورزی و زنان روستایی

نام مصاحبه شونده: کارشناس دفتر امور زنان روستایی وزارت جهاد کشاورزی

نام  مؤسسه: دفتر امور زنان روستایی وزارت جهاد کشاورزی

سال تاسیس: ۱۳۷۰

تعداد پرسنل: متغیر بر اساس نیاز موسسه

«به نام خدا»

مصاحبه با   کارآفرینان اجتماعی

یکی از کارشناسان دفتر امور زنان روستایی وزارت جهاد کشاورزی

آشنایی با دفتر امور زنان روستایی

دفتر امور زنان روستایی وزارت جهاد کشاورزی که فعالیت خود را از دهه ۱۳۷۰ آغاز نموده، دارای اهداف زیر می باشد:

- فراهم ساختن زمينه هاي لازم براي توانمندي زنان روستايي و بالا بردن ميزان دسترسي آنان به منابع ” آب، زمين،

سرمايه، تسهيلات، اعتبارات ، خدما ت ترويجي و پژوهش ”

- زمينه سازي براي بهبود فعاليت هاي خود اشتغالي زنان روستايي از طريق ارائه الگوهاي ترويجي – مشاركتي خاص زنان روستايي ايجاد جايگاه حقوقي براي فعاليتهاي اقتصادي زنان و دختران روستايي در خانواده

- فراهم سازي زمينه هاي توانمند سازي و بهبود وضعيت اقتصادي و اجتماعي زنان روستايي و خانواده

- ايجاد زمينه هاي لازم براي افزايش آگاهي ، ايجاد روحيه خودباوري و اعتماد به نفس ، داشتن روحيه مشاركتي و كاردسته جمعي در زنان روستايي و خانواده

- تأكيد بر ارتقاء سطح دانش و معلومات تخصصي عوامل ترويج در صف و ستاد

- كمك به ايجاد ، گسترش و حمايت از تشكل ها و نهادهاي خاص زنان با تأكيد بر زنان ‌سرپرست خانوار

راهبردها و فعالیت های این دفتر شامل موارد زیر می شود:

- گسترش و توسعه واگذاري فعاليتهاي تصدي گري دفتر به بخش غير دولتي با استناد به بند ج اصل ۴۴ قانون اساسي

- ترميم ساختار سازماني و بهبود وضعيت نيروي انساني دفتر امور زنان روستايي در سطوح   صف و ستاد

- سازماندهي ، آموزش و حمايت از زنان تسهيلگر توسعه روستايي

- برگزاري دوره ها ، كارگاهها و بازديدهاي آموزشي ، متناسب با طرحهاي اجرايي و ضرورتهاي آموزشي كارشناسان و زنان روستايي

- كمك به ايجاد و گسترش صندوقهاي اعتبارات خرد و گروههاي خوديار زنان روستايي

- زمينه سازي جهت ارائه تسهيلات و حمايت از تشكلهاي زنان روستايي

- انتقال تجارب موفق داخلي و بهره مندي از تجارب موفق ساير كشورها و بومي سازي آن در زمينه فعاليتهاي زنان روستايي

- بهبود فرايند مديريت اشتغالات زنان توليد كننده روستايي در بخش كشاورزي

- ايجاد مراكز رشد و ترويج كارآفريني در بخش كشاورزي با اولويت زنان روستايي

- ايجاد زمينه هاي اشتغال و افزايش درآمد خانوار و زنان روستايي

- توسعه همكاريهاي بين بخشي در سطح ملي و بين المللي

- اجراي برنامه عملي نظارت و ارزشيابي مشاركتي بر پروژه ها

- مديريت كنترل پروژه و انجام نظارت بر پروژه ها بر اساس چك ليست ها

با توجه به اینکه دفتر امور زنان روستایی وزارت جهاد کشاورزی بر روی توانمندسازي زنان روستايي داراي ايده از طريق پرورش، آموزش و ايجاد مهارتهاي لازم براي راه اندازي كسب و كارهاي موفق تمرکز کرده، در این مصاحبه به گفت و گو با یکی از کارشناسان این دفتر در این خصوص پرداخته ایم.

۱-لطفا اگر امکان داره بفرمایید که حوزه کار شما در جه زمینه‌ای هست ؟

دفتر امور زنان روستایی وزارت جهاد کشاورزی دقیقا در جواب به نیاز جامعه روستایی ما  به ویژه زنان روستایی در زمینه مسائل توسعه ای به وجود آمده. بعد از تاسیس چنین دفتری در وزارت جهاد کشاورزی مساله زنان و آموزش های مربوط به آنها به صورت جدی تری در وزارت خانه مطرح شد. قبل از این ماجرا در برنامه های آموزشی که از طرف دولت برای روستاییان برگزار می شد زنها خیلی استقبال و شرکت نمی کردند. اصولا در خیلی روستاها خانمها در جمع صحبت نمی کردند و (در امورمهم و اداره مسایل اجتماعی و اقتصادی نقش بسیار کمرنگی داشتند)  به بازی گرفته نمی شدند. از طرفی مشکلات اقتصادی همیشه برایشان وجود داشت و هیچ محل و مرکزی برای تامین سرمایه اولیه خودشان نداشتند. زیرا سیستم بانکی فقط به کسانی وام می داد که ملک به نامشان بود و چون معمولا زنها مالک نبودند به سختی می توانستند وام بگیرند. دوستان ما در وزارت جهاد کشاورزی با مطالعه وبررسی سیستم مایکرو کردیت محمد یونس در بنگلادش و بومی کردن آن و پس از اجرای آزمایشی، سعی کردند در نقاط مختلف کشور صندوق های کوچکی راه بیاندازند که به همان شیوه محمد یونس وام های کوچک به زنان بدهد تا بتوانند کسب و کار خودشان را راه بیندازند. این پروژه هم اکنون هم در دست اجراست و موفقیت های خوبی هم به دست آورده است.

۲-این صندوق ها دقیقا چگونه کار می کنند و چقدر وام می دهند؟

در ابتدا وام ها حدود پنجاه هزار تومان بود و ما (دولت) هم برای شروع کار دو میلیون تومان در صندوقها پول می گذاشت. الان وام ها حدود دویست یا سیصد هزار تومان است. برای شروع کار هم ابتدا گروهی از کارشناسان به روستاها می روند و شرایط را بررسی می کنند تا ببیند شرایط برای راه اندازی چنین صندوقی وجود دارد. معمولا این پروسه ۶ ماه طول می کشد. بعد از اینکه آموزشهای لازم به افراد روستا داده می شود و شرایط مهیا می شود این صندوق ها شروع به کار می کنند. باید بگویم که این صندوقها برای استفاده زنان طراحی شده و کارشناسانی که از طرف ما به روستا می روند همه خانم هستند. البته ما یک طرح مادر داریم به اسم طرح تسهیلگران. در این طرح ابتدا افراد روستا (زنان روستایی)برای کارهای مشارکتی و گروهی ها آموزش می بینند.بدین ترتیب که افراد را جمع می کنیم و در مورد مشکلات روستا صحبت می کنیم، با شورای روستا حرف می زنیم، در خصوص تسهیلگر و نقش او گفتگو می کنیم. بعد انتخابات برگزار می شود و زنان روستایی حاضر در جلسه از بین خود، افرادی را به عنوان  تسهیلگر انتخاب می کنند. معمولا هم این صندوق ها جاهایی شروع به کار می کنند که چنین طرحی پیاده شده و این تسهیلگران این مسیر را تا حدودی آماده کرده اند و افراد روستا تا اندازه ای روحیه مشارکتی دارند. در یکی از روستاها بطور مثال بعد از یک سال کار این طرح جواب نداد چون افراد آن روستا بسیار فرد گرا بودند و روحیه مشارکتی نداشتند. ولی بعضی Attention:استانها مثل چهار محال بختیاری زنها خیلی فعال شدند. پیش از آن حتی خانم ها حرف نمی زدند ولی پس از اجرای این طرح های تسهیل گری خیلی فعال شدند و روحیه شان به کلی عوض شد. باید بگویم کارشناسان جهاد کشاورزی که ابتدا به این روستاها می رفتند افرادی بودند که از قبل رابطه خوب و اعتماد آمیزی با افراد آن روستا داشتند و همین دلیل موفقیتشان بود.

۳-آیا در پیش برد برنامه های این چنینی با چالش یا مقاومت از سوی مخاطبانتان روبرو شدید؟

بیشتر مقاومت اگر بود از طرف آقایان بود. ولی کلا به خاطر همون اعتمادی که بین کارشناسان و روستاییان ایجاد شده بود مشکلات به نسبت کم بود. البته روستا به روستا هم فرق داشت. بعضی جاها مردم راحت تر با تغییرات کنار می آمدند و بعضی جاها نه. در مجموع به نظر می رسد روستاییان در ایران به کارشناسان دولتی بیشتر از فعالان در سازمان های غیر دولتی  اعتماد می کنند.

۴-یک نمونه از چالش های پروژه تان را می توانید با ما در میان بگذارید؟

یکی از مشکلات صندوق های ما این است که کمک اولیه دولت به این صندوق ها که در سال شروع این طرح(سال ۸۰) معادل دو میلیون تومان بود پس از گذشت ده سال و وجود تورم همچنان همان مبلغ است. باید بگویم  یکی از مشکلات اصلی این صندوق ها الان مشکل نقدینگی است.

۵-چه نهادهای دولتی در ایران کارهای موازی شبیه شما می کنند؟

الان در روستاها، وزارت بهداشت، نهضت سوادآموزی، بهزیستی و بسیج در بعضی زمینه های مربوط به کار خود مشغول به فعالیت (عمدتا آموزشی) هستند. بعضی هایشان بیشتر کارهای فرهنگی می کنند و بعضی ها در اشتغال زایی هم فعالیت می کنند.

۶-برای شروع کار حدودا چند کارشناس به یک روستا می رود تا کار توجیهی را انجام دهد؟

ممکن است در ابتدا یک گروه بزرگتر مثلا ۵ یا۶ نفره که ترکیبی از کارشناسان و مسئولان جهاد کشاورزی است به روستا بروند ولی کار  آموزشی- توجیهی را معمولا دو کارشناس برای زنان روستا انجام می دهند.

۷-می توانید چند نمونه از تاثیرات عملی پروژه تان نام ببرید که زندگی افراد را متحول کرده باشد؟

بعد از گرفتن این وام ها زنان زیادی بودند که زندگیشان متحول شده. البته باید بگویم تاثیرات اجتماعی این پروژه  مانند تقویت روحیه اعتماد به نفس و خودباوری و افزایش مشارکت بیشتر  بوده تا مثلا اثرات بیزنسی و اقتصادی. مثلا یک زن روستایی با این وام در خانه ا ش آرایشگاه راه انداخته و یا بعضی ماشین سبزی خورد کنی خریدند و یا مثلا گوسفند خریدند و شیرش را فروختند. به هر حال ابن کسب و کارهای کوچک به بهبود معیشت خانوار کمک کرده است. می دانید که الان ازدواج در روستاها یک معضل بزرگ است چون دخترها سطح تحصیلیشان بالاتر است و یا اینکه خیلی از پسرها برای کار روستا را ترک می کنند. بنابرین سن ازدواج در روستاها برای دختران خیلی بالا رفته و در نتیجه تعداد دخترهای مجرد در روستا خیلی بالاست.

بالطبع مسئله اشتغال برای این دختران در روستا بسیار مهم و ضروری شده است و اجرای این نوع پروژه ها با توجه به شرایط جدیدی که در روستاها بوجود آمده می تواند مفید و موثرباشد. جالب است که بعضی از کسانی که از این پروژه ها بهره برده اند دختران مجرد بودند که به علت این که دارای درآمد شده و در روستا هم اسمشان مطرح شده کلا نگاه به آنها عوض شده و حتی در برخی موارد باعث شده ازدواج های بهتری هم داشته باشند. در کل، این وام ها در مجموع تاثیرات اقتصادی ونیز اجتماعی خوبی در خودباوری و فعال شدن خانم ها داشته است.

۸-آیا وزارت جهاد از نیروی داوطلب استفاده می کند؟ اگر کسی بخواهد داوطلبانه به روستاها برود و در چنین پروژه هایی همکاری کند آیا راهی وجود دارد؟

متاسفانه مکانیزیمی برای استفاده از نیروی داوطلب در وزارت خانه ما پیش بینی نشده. تا جایی که من می دانم تنها کانال و ساز و کار مشخصی که برای کار داوطلبانه در این وزارتخانه وجود دارد طرح بسیج سازندگیست (طرح مشترک بسیج و وزارت جهاد کشاورزی). این طرح ویژه پسران دبیرستانی و دانشجویان داوطلبیست که در تعطیلات تابستان در روستاها در فعالیت های مختلف کشاورزی، عمرانی و... با وزارت جهاد کشاورزی همکاری می کنند.


http://www.maj.ir/portal/Home/Default.aspx

http://daftarzanan.blogfa.com/88013.aspx

اشتغال و کارآفرینی