چگونه می‌توانیم به یک بیمار مبتلا به سرطان کمک کنیم؟

مقدمه
در حال حاضر سالانه بیش از هشتاد هزار مورد جدید سرطان در کشور بروز می کنند و برآورد می شود که حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار نفر نیز با این تشخیص در کشور زندگی کنند. سرطان پس از بیماری های قلبی عروقی و حوادث، سومین علت مرگ در کشور است و چهارمین جایگاه را در بین بار بیماری ها دارد. این بیماری علاوه بر اینکه در میان عموم مردم، تابوی یک بیماری غیر قابل درمان را به دوش می کشد، در میان گروه پزشکی نیز وضعیت چندان بهتری ندارد. علت چنین نمودی بیش از همه به دلیل آثار مختلف فردی، خانوادگی و اجتماعی است که این بیماری از خود بر جای می گذارد.
در عین حال بر اساس بر آوردهای سازمان جهانی بهداشت، شمار موارد جدید بیماری از سال ۲۰۰۰ میلادی که حدود ۱۰ میلیون نفر در سال بوده است، در سال ۲۰۲۰ میلادی با یک افزایش صد در صدی به حدود ۲۰ میلیون نفر درسال خواهد رسید. این برآورد از آنجایی به حقیقت نزدیک می شود که می بینیم اکنون که در سال ۲۰۱۱ هستیم نیمی از این پیش بینی محقق شده و شمار مبتلایان سالیانه به این بیماری در سال، به بیش از ۱۵ میلیون نفر رسیده و با توجه به سیر تصاعدی این افزایش، چندان بعید نیست که در سال ۲۰۲۰ و با فرارفتن از سطح پیش بینی ها، عدد ۲۰ میلیون را نیز پشت سر بگذارد. نکته مهم در این پیش بینی که اهمیت آن کمتر از خود این پیش بینی نیست، آن است که حدود دوسوم این افزایش در کشورهای در حال توسعه رخ خواهد داد که ایران نیز در این دسته طبقه بندی می شود.
به همین دلیل در سال های اخیر، توجه زیادی به این بیماری در کشور شده است و موسسات مختلفی برای حمایت از مبتلایان به این بیماری تاسیس شده اند. من به عنوان یک داوطلب که سه سال است که در یک موسسه خیریه حامی بیماران مبتلا به سرطان فعالیت می کنم، می خواهم تجربیات خودم را با شما سهیم شوم و بگویم که چطور می شود به عنوان یک داوطلب، به یک بیمار مبتلا به سرطان کمک کرد.
همه ما بارها و بارها کلمه سرطان را در زندگیمان شنیده ایم. یا شاید حتی در بین اطرافیانمان افرادی باشند که به این بیماری مبتلا هستند، ولی دقیقا نمی‌دانیم سرطان یعنی چه و چطور به وجود می آید؟ از آنجایی که تخصصی در زمینه پزشکی ندارم، اطلاعات مختصری را که در این زمینه بدست آورده ام را با شما در میان بگذارم تا کمی بیشتر با این بیماری آشنا شوید.
سرطان چیست؟
یک سول در بدن انسان، بعد از متولد شدن، رشد می کند، کار خاصی انجام می دهد و بعد از یک زمان مشخصی میمیرد. هر سلول در زمان حیاتش به صورت دودویی تقسیم شده و سلول های دیگری را به وجود می آورد. سرطان، تک سلولی است که در بدن طبیعی رفتار نمی کند و برنامه ریزی را به هم می زند. سرعت تولد، رشد، انجام کار و مرگ را برهم زده و بصورت کنترل نشده ای رشد می کند. اگر مجموعه ای از این سلول ها که ویژگی شان رشد سریعشان باشد، یک جا جمع شوند، تومور را تشکیل می دهند. تومور خوش خیم یعنی سرعت رشد سلول ها زیاد است، ولی نه خیلی زیاد که غیر قابل کنترل باشد و تومور بدخیم یعنی به سرعت رشد می کند و قابل کنترل نیست. به تومور بدخیم سرطان می گویند.
این سلول های کوچک که هنوز رشد کافی نکرده اند، به سرعت تقسیم می شوند و زیاد می شوند و باعث می شوند که اجزای بدن درست کار نکند. مواد غذایی بدن را به خودشان می گیرند و حجم پیدا می کنند و متابولیسم بالایی دارند.هرچه سرعت رشد سلول بیشتر باشد و در حالت نابالغ تری تقسیم شود، سرطان به همان میزان بدتر خواهد بود.وقتی این سلول ها به بافت های اطرافشان حمله کنند و از طریق خون به کل بدن پخش شوند، متاستاز رخ داده است.وقتی سلول ها پخش شوند، معلوم نیست به کجا می روند و کجا جذب می شوند. اگر همه سلول ها بصورت توده یک جا جمع شده باشند، می توان با عمل جراحی آن را از بدن خارج کرد ولی اگر در جاهای مختلف بدن پخش شده باشند و یا جای نا مناسبی باشند که نتوان با جراحی خارج کرد، باید بیمار را شیمی درمانی کرد. در این روش دارو به بدن تزریق شده وسلول ها را ضعیف می کند. داروی شیمی درمانی جوری درست شده است که به سلول های سالم نمی چسبد ولی عوارضی دارد که گاهاً ممکن است سلول های سالم بدن را هم از بین ببرد. رادیوتراپی هم نوع دیگری از درمان است که امواج به یک جای خاص از بدن می تابد و سلول ها را می کشد.
سرطان چطور به وجود می آید؟
ژن ، مغز متفکر سلول است و فهم و شعور دارد. ژن از پدر و مادر گرفته شده و مدام تقسیم سلولی می شود.یک سری عوامل وجود دارد که شعور را از ژن می گیرد و یا از همان ابتدای تولد برخی ژن ها شعور ندارند. اگر بشود که ترمیم و اصلاح شوند، مشکلی پیش نمی آید ولی اگر نشود، سلول کارش را درست انجام نمی دهد و سرطان به وجود می آید. یک سری عوامل باعث می شوند که سلولی که در ژنش مشکل دارد، خراب شده و سرطان به وجود بیاید و باید از این عوامل دوری کرد.
که مهم ترین عامل ها عبارتند از:
۱- عفونت ها مثل ویروس، قارچ، میکروب
۲- استرس
۳- هر سمی از محیط خارج مانند( الکل، سیگار، مواد نگهدارنده در غذاها مثل پفک، سوسیس، کالباس، ... )
۴- ژنتیک
۵- سن
۶- امواج مثل اشعه X – آفتاب
۷- ......
حالا که کمی بیشتر با این بیماری آشنا شدیم، می رسیم به اینکه چطور می توان به عنوان یک داوطلب، به یک بیمار مبتلا به سرطان کمک کرد. اگر داوطلب یک موسسه حامی بیماران مبتلا به سرطان هستیم و یا در اطرافیانمان کسانی هستند که به این بیماری مبتلا هستند، باید نکاتی را در هنگام مواجهه با این افراد رعایت کنیم:
۱- به جای کلمه سرطانی بگوییم مبتلا به سرطان
۲- با دیدن شرایط ناخوشایندشان تحت تاثیر قرار نگیریم و جلوی آنها گریه نکنیم
۳- اگر دانش و تخصصی در زمینه سرطان نداریم، راهنمایی های غیرتخصصی در مورد تغذیه و داروهای آنها و دیگر مواردشان نکنیم
۴- توانایی خود را در مورد درک شرایط آنها بالا ببریم
۵- در هنگام برخورد با بیمار یا اطرافیانش، برخورد مسئولانه داشته باشیم و از دلسوزی و ترحم بی جا خودداری کنیم
۶- آنها را دست کم نگیریم و اگر کارهایشان را خودشان می توانند انجام دهتد، به آنهااجازه دهیم که این کار را بکنتد
۷- ارزش ذاتی افرادی را که به آنها خدمت می کنیم، همواره در نظر بگیریم
۸- اطلاعاتی را که از زندگی خصوصی این افراد بدست آورده ایم، همواره محرمانه نگه داریم
۹- با آنها مانند یک موجود ضعیف و ناتوان برخورد نکنیم و سعی کنیم اعتماد به نفسشان را بالا ببریم
۱۰- حتما در طول روز، وقتی را برای حرف زدن با آنها اختصاص دهیم و از آنها بخواهیم که افکار و احساساتشان را با ما در میان بگذارند تا کمی از بار فکریشان کاسته شود
۱۱- سعی کنیم که با حرفهایمان آنها را به زندگی امیدوار کنیم
۱۲- تا آنجا که می توانیم سعی کنیم دغدغه های زندگیشان را کم کنیم
۱۳- به آنها یاد بدهیم که در حال زندگی کنند و از لحظه لحظه زندگیشان لذت ببرند
۱۴- به آنها نشان دهیم که تنها نیستند و افراد زیادی دور و اطرافشان هستند که مانند آنها به این بیماری مبتلا هستند و شرایطشان را درک می کنند و افراد زیادی که دوستشان دارند و سلامتی آنها برایشان مهم است
۱۵- عموما افرادی که به این بیماری مبتلا می شوند، باورهای معنوی خود را ممکن است از دست بدهند و نسبت به عدالت خداوند شک کنند، کمکشان کنیم که به این اتفاق مانند یک امتحان در زندگی نگاه کنند و سعی کنند که از آن درس بگیرند
۱۶- سعی کنیم باورشان را نسبت به این بیماری عوض کنیم تا باور کنند که سرطان پایان زندگی نیست
۱۷- اوقات شادی را برایشان رقم بزنیم و از هر فرصتی برای نشاندن لبخند روی لبانشان استفاده کنیم
۱۸- به آنها بگوییم که چقدر انسان دوست داشتنی و با ارزشی هستند و بودنشان چقدر برای ما مهم است
۱۹- آنها را با مراکز مختلفی که حمایت های تسکینی انجام می دهند، آشنا کنیم
۲۰- اگر در ارتباط تنگاتنگ و مستقیم با یک بیمار مبتلا به سرطان هستیم، حتما آموزش های لازم را در مورد نحوه برخورد با آنان ببینیم
در ۳۰ سال گذشته تعداد سرطان ها دو برابر شده است. دو سوم مرگ و میرهای ناشی از سرطان به دلیل سبک غلط زندگی است. اما با تغییر عادت های غلط زندگی، می توانیم این میزان را کاهش دهیم. ۵۰٪ از سرطان ها با تغییر سبک زندگی قابل پیشگیری هستند.
• آشپزی تنها سرخ کردن نیست! راههای دیگر را هم امتحان کنیم.
• روزانه ۵ تا ۹ واحد میوه مصرف کنیم.
• مصرف گوشت قرمز را در رژیم غذایی خود محدود کنیم.
• خوردن سبزیجات سبز و زرد، حبوبات و دانه سویا از خطر ابتدا به سرطان می کاهد.
• سالم زیستن را به کودکان خود بیاموزیم.
• ۳۰ دقیقه ورزش روزانه از چاقی و در نتیجه ابتلا به سرطان جلوگیری می کند. فقط ۳۰ دقیقه!
• خود را از آفتاب و اشعه های مضر ماوراء بنفش دور نگه داریم.
• یک چهارم سرطان های دنیا، منشاء عفونی دارند و واکسیناسیون بر ضد بیماری های عفونی باعث پیشگیری از آنها می شود. پس واکسن های خود را به موقع بزنیم.
• هر دردی یک هشدار است! اگر بیش از دو هفته ادامه داشت، آن را جدی بگیریم.
• ۸۷٪ از فوت های ناشی از سرطان های ریوی، به علت استعمال دخانیات است. آیا می دانید که با هر بار سیگار کشیدن ۶۰ نوع ماده سرطان زا را استنشاق می کنید؟
• حتی اگر سیگار نمی کشیم، کمتر خود را در معرض دود سیگار قرار دهیم. سالانه ۳۰۰۰ غیر سیگاری در اثر سرطان ریه ناشی از دود سیگار می میرند.
• در صورتیکه در خانواده خود فرد مبتلا به سرطان داریم، همواره تحت نظر پزشک باشیم.
به یاد داشته باشیم که داشته های ما، خواسته های ما است، پس بیاییم با تغییر سبک زندگی، سرنوشتمان را آنگونه که خودمان می خواهیم، بسازیم.

سارا ماهی صفت
دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی نرم افزار، عضو داوطلب موسسه خیریه بهنام دهش پور ( حامی بیماران مبتلا به سرطان ) و موسسه مردم نهاد تعالی ( حامی آموزش کودکان نیازمند )

سلامت و بهداشت
مراجع: http://sepas.org http://www.behnamcharity.org.ir